Nguyên lý cơ bản của Khí công

Khí công Dưỡng thân dựa trên các nguyên lý cơ bản sau đây trong quá trình luyện công và hành công.

:: Nguyên lý thuận tự nhiênTự nhiên có nghĩa là tự nhiên ở bên trong cơ thể và tự nhiên ở bên ngoài cơ thể. Phải thuận tự nhiên không được gò ép. Khi vận khí cũng như qúa trình làm chủ khí, không được làm trái với tự nhiên, không được làm trái với bản chất, với thuộc tính, không được trái với quy định và quan trọng hơn ở bước đầu, không được trái với sự hướng dẫn của khí công sư.

:: Nguyên lý ý, khí, lực 
Nguyên lý này được hiểu là dụng tâm dẫn ý, sinh khí, tạo lực. Đó là dùng ý niệm, mật lệnh dẫn ý đi nhằm tập trung khí, tập trung năng lượng. Khi tập trung cao độ sẽ tạo được lực của khí, để tác động vào vùng cần tác động. Chỉ khi tạo được lực của khí thì mới có giá trị tác động cao vào quá trình sinh học.

:: Nguyên lý tương hợp thái cực: Cân bằng âm- dương

Cơ thể con người luôn luôn cân bằng âm dương (âm dương tổng hòa). Cụ thể là: Bản tính là dương thì hoạt tính là âm. Nếu bản tình là âm mà hoạt tính cũng là âm, sự cân bằng sẽ không tồn tại hoặc bản tính là dương mà hoạt tính cũng là dương thì sự cân bằng sẽ bị phá hủy và không tồn tại.

Âm dương phát triển thì dương tiêu và ngược lại: Âm cực độ thì sinh dương, và ngược lại dương cực độ thì sinh âm.

Trong quá trình tập luyện khí công cần phải chú ý: con người tuy là âm dương tổng hòa nhưng luôn luôn có xu hướng thiên dương (dương hóa). Vì vậy, ta thường tăng cường luyện âm để chế hóa (dùng âm để chế dương). Chính vì dùng khí để lập lại sự mất cân bằng của khí trong cơ thể nên việc luyện tập có hiệu quả nhanh chóng.

:: Nguyên lý Ngũ hành sinh khắc
Theo quan niệm y học cổ Phương Đông các tạng trong cơ thể con người là tâm, tỳ, phế, thận, can. Năm tạng này ứng với ngũ hành là hỏa, thổ, kim, thủy, mộc, thường xuyên diễn ra hai quá trình đồng biến và nghịch biến để chế hóa tạo nên sự cân bằng.

Quá trình đồng biến (tương sinh)
Tâm (hỏa) sinh tỳ (thổ).
Tỳ (thổ) sinh phế (kim).
Phế (kim) sinh thận (thủy).
Thận (thủy) sinh can (mộc).
Can (mộc) sinh tâm (hỏa).

Quá trình nghịch biến (tương khắc)
Tâm (hỏa) khắc phế (kim).
Phế (kim) khắc can (mộc).
Can (mộc) khắc tỳ (thổ).
Thận (thủy) khắc tâm (hỏa).

Từ hai qua trình sinh - khắc của ngũ tạng, khí công ứng dụng vào cơ chế sinh khắc để tập luyện tự chữa bệnh và đạt được hiệu quả nhanh.

Nguyên lý Nội, Ngoại tương đồng (Thiên Địa Nhân Hợp Nhất)
Bên trong cơ thể và bên ngoài cơ thể phải ở trạng thái hòa đồng mới tốt và tồn tại. Mất sự hòa đồng sẽ dẫn đến mất cân bằng và dẫn đến bệnh tật.

Theo GS-TS. Nguyễn Trọng Đàn

"Khí công Dưỡng thân-tự chữa bệnh " -  NXB Y học Hà Nội -2013