Bình thường ta thở hai thì: hít vào và thở ra. Do yêu cầu tập luyện người tập phải tập luyện thở bốn thì tức là hít vào, ngưng tụ lại; thở ra, ngưng thở xả khí ra ngoài.
Hít vào để đưa khí vào cơ thể theo đường kinh mạch hoặc qua da của toàn thân. Hít vào còn có ý nghĩa kích thích hoạt động của tâm và phế. Hít vào phổi tốt, tâm sẽ tốt.
Ngưng thở để tụ khí lại. Nếu tụ lại với mục đích kích sinh chân khí (như ở đan điền) thì ngưng thở vừa nén căng khu vực đó. Đồng thời, ta nén khí làm cho hoạt động của tỳ, vị, giúp tiêu hóa tốt hơn. Ngưng thở còn có tác dụng kích thích thần kinh.
Nếu ngưng thở để thu khí vào, lại phải ngưng thở tức thì mới có tác dụng. Còn nếu muốn xả khí ra ngoài thì sau khi đưa khí đến vùng xả, điểm xả phải ngưng thở như cơ thể thư giãn ra, khí mới ra ngoài được.
Thở ra để vận khí ra ngoài hoặc dồn khí từ nơi này đến nơi khác. Thở ra tốt giúp cho can và thận hoạt động tốt hơn.
Với những lý do trên, nên thở trong khí công chia ra thở bốn thì: hít, ngưng; nén tụ; thở ra, ngưng; thông xả.
Về thời gian của bốn thì phải bằng nhau. Nếu hít vào là 5 giây thì ngưng tụ nén cũng 5 giây, thở ra 5 giây và ngưng xả cũng phải 5 giây, thở bốn thì này được hình dung như một hình vuông.
Từ khi bắt đầu tập thở cho đến khi đã thành thạo, hoặc học tập cao hơn thì người tập luôn luôn phải gắn liền quá trình thở với quán tưởng (tưởng tượng), để khi đã thành tự động, ta không phải bận tâm đến chuyện thở ra nữa.
Ở trong mỗi thì thở, người ta tập khi đã thở hết một thì nên cố thêm một chút nữa. Như vậy sẽ tạo ra phản ứng khí tốt hơn. Không nên cố nhiều quá sẽ dẫn đến loạn tâm và loạn khí ta sẽ không làm chủ được khí và không khéo có thể dẫn đến tình trạng tẩu hỏa nhập ma.
Chú ý: Tẩu hoả nhập ma
Hiện tượng tẩu hỏa nhập ma mà một số các môn pháp khác gặp phải chính là do vận chân hỏa luyện tập nhưng xả không tốt. Hỏa tụ lại vào thần kinh gây bất ổn cho tổ chức thần kinh. Tẩu hỏa nhập ma thực chất là hỏa chạy vào thần kinh. Tẩu hỏa nhập ma còn là trạng thái dư khí, tà khí, kết khí, khí đen, khí bệnh không xả hết được ra ngoài khiến người tập rơi vào trạng thái ảo vọng: một trạng thái trong đó não không chỉ huy được các hành vi ứng xử của con người về thể chất cũng như tinh thần.
Tẩu hỏa nhập ma còn là thuật ngữ được nói đến trong võ học. Đó là tình trạng rối loạn khí huyết, đảo lộn kinh mạch do tu luyện khí công, nội công phương pháp sai hoặc do nóng vội mà luyện tập không đúng trình tự, diễn tiến; dẫn đến nhẹ thì sinh bệnh, nặng thì bán thân bất toại; điên loạn, thậm chí tử vong.
Người tu theo đạo Phật học có khi cũng dùng thuật ngữ tẩu hỏa nhập ma để chỉ tình trạng cuồng tâm loạn trí, ảo tưởng, hoặc rơi vào tà kiến, ngoại đạo... do dụng tâm, dụng công sai trong quá trình tu tập. Có thể nói tẩu hỏa nhập ma là một dạng bệnh lý; trong võ học nó thiên về tâm bệnh.
Tẩu hỏa nhập ma cũng là hiện tương tự thấy mình có khả năng tiên tri, dự đoán kiết hung, tiêu tai giải nạn, xem mình như thần thánh có quyền ban phước giáng họa, thay đổi điều kiết hung bằng cách dùng thần chú, mật ấn. Có người còn tự xưng là Vô Thượng sư, Đạo sư, Phật sống, Tổ sư, Thần này, Thánh kia v.v… và thấy rằng mình đáng được mọi người sùng bái, kính ngưỡng nên làm càn nói bậy.
Yêu cầu trong khi tập thở
Để đảm bảo luyện thở (lúc đầu) và tập luyện tĩnh khí công nói chung phải đảm bảo các yêu cầu:
- Thở chậm để khí có thời gian đảm bảo quá trình trao đổi, tương tác, quá trình phản ứng. Càng thở chậm càng tốt vì càng thở chậm bao nhiêu càng giảm nhịp sinh học bấy nhiêu và do đó quá trình lão hóa càng chậm.
- Thở sâu có nhiều ý nghĩa, trong khi tập luyện ta phải thở sâu để đưa nhiệt từ tâm hay tâm bào xuống đan điền để kích thích chưng chân khí…
- Khi thở phải thật nhẹ nhàng. Thở không nhẹ nhàng thì khí bị trầm không thoáng, kết quả luyện tập không có hiệu quả. Thở mạnh làm cho tâm không định. Tâm không định thì càng làm cho khí không định, không những tập luyện không có hiệu quả mà còn có hại.
Thở nhẹ, thở sâu, thở đều, thở chậm là những yêu cầu người tập ban đầu. Về sau người tập phải thở như không thở. Cổ nhân nói “quy tức” nghĩa là thở như con rùa. Thời nay các nhà khoa học nước Anh đã nghiên cứu về sự hô hấp của con rùa, ứng dụng cho một số người tự nguyện luyện tập có nhận xét bằng những kết luận của máy móc. Nhu cầu oxy của cơ thể cần rất thấp nhất là ở não, đặc biệt khi ngưng thở lâu hơn. Không có những cảm giác thiếu oxy hành hạ mà lúc người tập cũng thấy khoan khoái dễ chịu. Theo dõi lâu dài thì số người tập luyện có tỉ lệ tai biến mạch máu não thấp hơn những người không tập. Với các nhà khí công khi học ở trình độ cao thì thở như không thở là hết sức quan trọng.
Cần lưu ý khi tập luyện thở khí công. Luôn luôn thở gắn liền với quán tưởng. Thở song song, đồng bộ với hoạt động gân cơ trong cơ thể (khi hít vào thì các cơ ép dần lại, căng dần lên, khi thở ra thì gân cơ giãn ra dần, khi tụ nén thì gân cơ ép mạnh. Khi tán xả thì gân cơ phải thư giãn hoàn toàn).
Luôn luôn làm chủ quá trình thở, không để một giây một phút mất tự chủ trong quá trình luyện thở.
Theo GS-TS. Nguyễn Trọng Đàn
"Khí công Dưỡng thân-tự chữa bệnh" - NXB Y học Hà Nội -2013
0 Comments