Khí công bao gồm rất nhiều loại và nhiều mục đích khác nhau. Song về căn bản khí công chữa bệnh xét về tầm vĩ mô, thường được cấu thành bởi 3 bộ phận. Đó là điều thân, điều tâm và điều hòa hô hấp. Điều ở đây có nghĩa là điều chỉnh.
- Điều thân có nghĩa là điều chỉnh tư thế của thân thể, điều chỉnh thân thế sao cho đạt tới tư thế mà loại khí công này đòi hỏi và qui định trên nguyên tắc thuận tự nhiên: đứng, ngồi, hoặc nằm tùy duyên (tùy theo từng hoàn cảnh cụ thể mà người tập thấy thoải mái nhất).
- Điều tâm ở đây thực tế là được dùng để chỉ trạng thái ý thức của đại não. Con người cổ xưa cho rằng khi nghĩ một việc gì là nghĩ ở trong tâm (trong lòng), vì thế nên nói việc điều chỉnh trạng thái ý thức là điều tâm. Trong thực tế chúng ta biết rằng, khi nghĩ về vấn đề gì là đại não hoạt động. Cho nên Điều tâm chính là điều chỉnh trạng thái ý thức, trạng thái tư duy, trạng thái tinh thần, trạng thái tình cảm… của đại não.
Vấn đề trạng thái ý thức của đại não trong khí công là rất phức tạp và cũng còn rất nhiều ý kiến tranh luận. Nhưng ở đây có một quan điểm mà dường như rất nhiều nhà khí công đều đã tương đối nhất trí, đó là nếu chúng ta không đạt được tới “tĩnh” tuyệt đối, “rỗng không” tuyệt đối, thì chúng ta hãy dùng biện pháp lấy một ý nghĩ thay thế cho hàng vạn ý nghĩ, để “dùng ý nghĩ ngăn ý nghĩ", “dùng chêm bật chêm”. Nghĩa là dùng một ý nghĩ để trừ bỏ tạp niệm, “hàng vạn ý nghĩ” có nghĩa là tạp niệm, còn việc dùng cụ thể “một ý nghĩ” như thế nào thì cũng lại không đơn giản. “Ý thủ Đan điền” nghĩa là não chúng ta luôn luôn chỉ nghĩ đến một vùng nằm ở phía dưới rốn. Người ta dùng biện pháp này để trừ bỏ tạp niệm, hoặc là lẩm nhẩm đếm tràng hạt khấn “Nam mô A Di Đà Phật”, nghĩ về một bộ phận nào đó trên cơ thể hoặc một vật nào đó ở xung quanh, tưởng tượng mình đang đứng bên bờ biển, trước mắt là trời xanh, biển rộng với đàn hải yến đang tự do bay lượn. Cũng có nghĩa là chúng ta luôn nghĩ đến một điểm, một bộ phận, một sự việc và dùng biện pháp ấy để từ bỏ tạp niệm. Đó là cách dùng “Lấy một ý nghĩ thay thế hàng vạn ý nghĩ” một cách rất rộng. Nhập “tịnh” trong điều tâm chỉ là tương đối, chứ không phải là tuyệt đối: nó sẽ ngày càng trở nên thâm hậu hơn cùng với sự nhuần nhuyễn công phu luyện tập qua một quá trình đi từ thấp đến cao.
Điều thân trong khí công liên quan chủ yếu đến các hoạt động thở ở vùng ngực và vùng bụng. Điều tâm thì não chúng ta bao giờ cũng chỉ huy hoạt động thở; điều hòa hô hấp là dù thở bằng miệng hay thở bằng mũi thì khi hít vào cũng phải nâng ngưc; thót bụng, khi thở ra cũng phải ép ngực; bụng để tự nhiên.
Ngoài 3 yếu tố lớn điều thân, điều tâm, điều hòa hô hấp, trong môn khí công nói chung còn có một yếu lĩnh cơ bản bao gồm 4 chữ “ tùng, tịnh, tự nhiên”.
“Tùng, tịnh, tự nhiên” chính là nguyên tắc cơ bản cần phải quán triệt suốt trong quá trình luyện công.
Tùng nghĩa là thả lỏng. Thả lỏng là một khái niệm tương đối và cũng có đòi hỏi về mặt lượng. Bởi vì nếu thả lỏng quá thì sẽ biến thành buông chùng, mà buông chùng không phải là thả lỏng. Vì thế sự thả lỏng thực sự phải là “ lỏng chứ không chùng”.
Tịnh thực ra ở trên chúng tôi đã nói đến tịnh, cũng chỉ là tương đối, phải kiên trì luyện dần dần từng bước.
Còn Tự nhiên nghĩa là đủ yêu cầu “thả lỏng” hay yêu cầu “tĩnh” cũng đều hết sức tự nhiên, tuyệt đối không được khiên cưỡng, ngoài ra còn phải tùy theo tình trạng cuả cơ thể mình.
Theo GS-TS. Nguyễn Trọng Đàn
"Khí công Dưỡng thân-tự chữa bệnh" - NXB Y học Hà Nội -2013
0 Comments